Jak oblicza się emeryturę w Niemczech: wzór, punkty emerytalne i przykłady wyliczeń

Podstawowy wzór obliczania emerytury

Emerytura państwowa w Niemczech jest obliczana według oficjalnego wzoru. Jest on taki sam dla wszystkich i używany przez urząd emerytalny przy wyliczaniu świadczenia.

Oficjalny wzór wygląda tak:

Wzór ¹ na obliczenie emerytury w Niemczech:
Wysokość emerytury = EP × ZF × aRW × RF

Wysokość emerytury =
Punkty emerytalne ×
Współczynnik przejścia na emeryturę ×
Aktualna wartość punktu ×
Współczynnik rodzaju emerytury.

Na pierwszy rzut oka wzór może wydawać się skomplikowany, ale w praktyce składa się tylko z czterech elementów:

• Punkty emerytalne (Entgeltpunkte) — punkty zbierane przez lata pracy, zależą od wysokości zarobków i liczby lat pracy;
• Współczynnik przejścia na emeryturę (Zugangsfaktor) — uwzględnia, czy przeszliśmy na emeryturę wcześniej czy później niż ustalony wiek emerytalny;
• Aktualna wartość punktu emerytalnego (Rentenwert) — kwota w euro ustalana przez państwo za 1 punkt;
• Współczynnik rodzaju emerytury (Rentenartfaktor) — zależy od rodzaju emerytury (za wiek, niezdolność do pracy itp.).

Punkty emerytalne są najważniejsze. To one pokazują, ile wypracowaliśmy przez lata pracy. Pozostałe współczynniki mogą trochę zmniejszyć lub zwiększyć końcową kwotę.

Dalej omówimy każdy element wzoru prostymi słowami i pokażemy przykład wyliczenia.

Punkty emerytalne (Entgeltpunkte) i ich wartość (Rentenwert)

Punkty emerytalne to podstawa całego systemu obliczania emerytury. Im więcej punktów uzbierasz przez lata pracy, tym wyższa będzie Twoja emerytura.

Zasada naliczania jest prosta: jeśli przez rok zarabiałeś średnią krajową w Niemczech, dostajesz 1 punkt emerytalny na swoje konto w systemie państwowego ubezpieczenia emerytalnego; jeśli zarabiałeś dwa razy mniej niż średnia — dostajesz około 0,5 punktu; jeśli zarabiałeś dwa razy więcej — dostajesz około 2 punkty. Punkty za każdy rok pracy sumują się razem.

Punkty można dostać nie tylko za pracę. W pewnych przypadkach liczą się też inne okresy: wychowywanie dzieci, służba wojskowa lub zastępcza, opieka nad bliskimi oraz okresy pobierania zasiłku chorobowego lub dla bezrobotnych (jeśli spełnione są określone warunki).

Wartość punktu emerytalnego (Rentenwert)

Wartość punktu emerytalnego to kwota w euro, którą państwo wypłaca za 1 zgromadzony punkt. Nazywa się to Rentenwert i co roku jest ustalana na nowo przez rząd.

Aktualna wartość punktu emerytalnego została ustalona 1 lipca 2025 roku i wynosi 40,79 € ²

Wartość punktu może się zmieniać co roku w zależności od sytuacji gospodarczej i wzrostu płac w kraju. Dlatego emerytury są co jakiś czas podwyższane.

Współczynniki i dodatki do emerytury

Oprócz punktów emerytalnych na końcową kwotę mają wpływ specjalne współczynniki. Mogą one zarówno zmniejszyć, jak i zwiększyć wysokość emerytury.

1. Współczynnik przejścia na emeryturę (Zugangsfaktor) — zmniejsza lub zwiększa emeryturę w zależności od tego, kiedy przechodzimy na emeryturę. Jeśli przejdziemy wcześniej niż ustalony wiek emerytalny, świadczenie jest niższe o około 0,3% za każdy miesiąc wcześniejszego przejścia. Jeśli przejdziemy później, świadczenie rośnie o około 0,5% za każdy dodatkowy miesiąc.

2. Współczynnik rodzaju emerytury (Rentenartfaktor) — może zmniejszyć wysokość wypłaty lub zostawić ją bez zmian, w zależności od rodzaju pobieranej emerytury. Przy emeryturze za wiek lub całkowitej niezdolności do pracy, współczynnik wynosi 1 i nie zmniejsza świadczenia. Przy innych rodzajach może być niższy niż 1.

Dodatkowe dodatki są możliwe w niektórych przypadkach, np. za długi staż ubezpieczeniowy lub w ramach Grundrente.

Czyli końcowa wysokość emerytury to nie tylko liczba punktów, ale też moment przejścia na emeryturę oraz rodzaj świadczenia.

Przykład wyliczenia emerytury

Zobaczmy prosty przykład, aby lepiej zrozumieć, jak działa wzór w praktyce.

Założenie:

Ktoś pracował 40 lat, zarabiał średnią krajową i uzbierał 40 punktów emerytalnych. Przeszedł na emeryturę w ustalonym wieku i otrzymuje zwykłą emeryturę za wiek.

Wyliczenie:

Wysokość emerytury = 40 punktów × 1.0 (współczynnik przejścia na emeryturę) × 40,79 € (aktualna wartość punktu) × 1,0 (współczynnik rodzaju emerytury).
= 1 631,60 € brutto miesięcznie.

Z tej kwoty zostaną odciągnięte składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz opiekę długoterminową.

Jak sprawdzić swoje punkty emerytalne i przyszłą wysokość emerytury

Każda osoba ubezpieczona w państwowym systemie ubezpieczeń emerytalnych w Niemczech, która skończyła 27 lat i ma co najmniej 5 lat stażu ubezpieczeniowego, automatycznie otrzymuje co roku list (Renteninformation) od Deutsche Rentenversicherung.

W tym liście podana jest liczba zgromadzonych punktów, prognozowana wysokość przyszłej emerytury przy obecnych zarobkach oraz przewidywana kwota po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Dodatkowo można wystąpić do Deutsche Rentenversicherung o szczegółowe zestawienie – Rentenauskunft. Zawiera ono pełne wyliczenie z uwzględnieniem wszystkich okresów składkowych.

Swoje dane można też sprawdzić przez internet w swoim koncie na stronie Deutsche Rentenversicherung lub osobiście w punkcie doradczym urzędu emerytalnego.