Zasiłki dla uchodźców w Niemczech: ile wynoszą i jaką pomoc można otrzymać

Jakie zasiłki otrzymują uchodźcy w Niemczech

W Niemczech rodzaj i wysokość pomocy społecznej dla uchodźców zależy od statusu pobytu. W różnych etapach pobytu obowiązują różne przepisy i programy wsparcia. Główne rodzaje pomocy dla uchodźców przedstawia poniższa tabela.

Wysokość świadczeń i warunki otrzymania pomocy zależą przede wszystkim od statusu pobytu oraz etapu rozpatrywania wniosku o azyl.

W Niemczech istnieje kilka rodzajów statusu ochrony dla uchodźców, które są określone przez prawo azylowe i międzynarodowe. Najczęstsze statusy to ³:

• Asylsuchende — osoba, która przyjechała do Niemiec i szuka ochrony.
• Asylbewerber — osoba, której wniosek o azyl jest jeszcze rozpatrywany.
• Asylberechtigte — osoby, które uzyskały prawo do azylu na podstawie konstytucji Niemiec (art. 16a Grundgesetz).
• Flüchtlingsstatus — status uchodźcy według Konwencji Genewskiej.
• Subsidiärer Schutz — ochrona uzupełniająca dla osób potrzebujących ochrony, ale nie spełniających kryteriów uchodźcy.
• Vorübergehender Schutz — ochrona czasowa, np. dla osób z terenów objętych wojną.
• Geduldete — osoby z tzw. "Duldung", czyli tymczasowym pozwoleniem na pobyt, gdy deportacja chwilowo nie jest możliwa.

Status pobytu wpływa na prawo do pracy, rodzaj pomocy społecznej i wysokość świadczeń.

Status pobytu decyduje o tym, jakie zasiłki może otrzymywać dana osoba. Na początku, gdy wniosek o azyl jest jeszcze rozpatrywany, zwykle stosuje się system pomocy według Asylbewerberleistungsgesetz (AsylbLG). Po uzyskaniu jednego z rodzajów ochrony lub pozwolenia na pobyt można przejść do ogólnego systemu świadczeń socjalnych w Niemczech.

Ile wynoszą zasiłki dla uchodźców w Niemczech?

Na początku osoby ubiegające się o azyl zazwyczaj otrzymują świadczenia według ustawy Asylbewerberleistungsgesetz (AsylbLG). Zasiłki te mają pokryć podstawowe potrzeby — jedzenie, ubrania, higienę osobistą i inne codzienne wydatki.

Wysokość podstawowych świadczeń ustala państwo i co jakiś czas je aktualizuje. Wysokość wypłat zależy od statusu pobytu i warunków zakwaterowania. Pomoc według Asylbewerberleistungsgesetz (AsylbLG) składa się z dwóch części:

• Persönlicher Bedarf — pieniądze na drobne wydatki osobiste (tzw. kieszonkowe).
• Notwendiger Bedarf — środki na podstawowe potrzeby: jedzenie, ubrania, artykuły gospodarstwa domowego i inne niezbędne rzeczy.

W zależności od tego, czy ktoś mieszka w ośrodku dla uchodźców czy w osobnym mieszkaniu, wysokość świadczeń może się różnić.

Kieszonkowe dla uchodźców w ośrodkach (Erstaufnahmeeinrichtungen)

Jeśli uchodźcy mieszkają w ośrodkach pierwszego zakwaterowania, wiele potrzeb jest zapewnianych bezpośrednio przez państwo. Na przykład jedzenie, ubrania czy środki higieniczne mogą być wydawane w naturze.

W takiej sytuacji uchodźcy zwykle dostają tylko kieszonkowe (persönlicher Bedarf) — niewielką kwotę na własne wydatki.

Na dzień 1 stycznia 2026 roku kieszonkowe (persönlicher Bedarf) dla jednej dorosłej osoby mieszkającej w ośrodku wynosi 202,00 euro miesięcznie.

Tabela 2: Kieszonkowe dla uchodźców w ośrodkach (Erstaufnahmeeinrichtungen), stawki na 1 stycznia 2026 roku ⁴

Pieniądze te przeznaczone są na niewielkie wydatki osobiste, np. na transport, telefon, ubrania czy codzienne zakupy.

Zasiłek dla uchodźców mieszkających poza ośrodkami

Jeśli uchodźcy mieszkają w schroniskach lub własnych mieszkaniach, świadczenia wypłacane są w całości w gotówce. Wtedy wypłacane są obie części pomocy: persönlicher Bedarf — kieszonkowe oraz notwendiger Bedarf — pieniądze na jedzenie, ubrania i artykuły gospodarstwa domowego.

Jeśli uchodźca mieszka poza ośrodkiem i otrzymuje pomoc całkowicie w gotówce, łączne świadczenie (persönlicher Bedarf + notwendiger Bedarf) na 1 stycznia 2026 roku dla jednej dorosłej osoby wynosi około 455,00 euro miesięcznie.

Tabela 3: Wysokość zasiłków dla uchodźców mieszkających poza ośrodkami na 1 stycznia 2026 roku ⁴

Oprócz tych świadczeń państwo zazwyczaj opłaca mieszkanie, koszty ogrzewania i mediów, opiekę medyczną oraz czasem dodatkowe wydatki w szczególnych sytuacjach. Ostateczna wysokość wsparcia zależy od tego, które koszty państwo pokrywa bezpośrednio, a które wypłaca w formie gotówki.

Zasiłki dla uchodźców są zwykle niższe niż standardowe świadczenia socjalne w Niemczech, ponieważ część wydatków pokrywa państwo bezpośrednio.

Bürgergeld dla uchodźców

Część uchodźców w Niemczech może otrzymywać Bürgergeld, czyli podstawowy zasiłek socjalny dla osób o niskich dochodach. Zasiłek ten reguluje niemiecki Kodeks Socjalny (SGB II) i przysługuje osobom zdolnym do pracy, które nie są w stanie utrzymać się samodzielnie.

Prawo do Bürgergeld przysługuje zwykle po uzyskaniu pozwolenia na pobyt lub jednego z rodzajów ochrony ⁵. Na przykład mogą go otrzymać:

• osoby ze statusem Flüchtlingseigenschaft (status uchodźcy);
• osoby z subsidiärem Schutz (ochrona uzupełniająca);
• osoby z Asylberechtigung (prawo do azylu);
• osoby z ochroną czasową.

Po uzyskaniu takiego statusu osoba przechodzi z systemu pomocy dla osób ubiegających się o azyl (Asylbewerberleistungen) do ogólnego systemu świadczeń socjalnych w Niemczech. Wysokość Bürgergeld odpowiada standardowym stawkom pomocy społecznej.

Po uznaniu za Asylberechtigte, Flüchtling lub osobę z subsidiärem Schutz uchodźcy mogą otrzymywać świadczenia według SGB II (Bürgergeld), jeśli są zdolni do pracy i nie mają wystarczających dochodów ⁵.

Oprócz podstawowego świadczenia państwo zwykle opłaca:

• wydatki na mieszkanie i ogrzewanie;
• ubezpieczenie zdrowotne;
• kursy integracyjne i szkolenia;
• dodatkowe świadczenia dla rodzin z dziećmi.

Bürgergeld to główna forma wsparcia socjalnego dla uchodźców, którzy mają już prawo do pobytu i mogą pracować w Niemczech.

Wsparcie w integracji i znalezieniu pracy

Oprócz wypłat pieniężnych Niemcy oferują uchodźcom różne programy wsparcia pomagające nauczyć się języka niemieckiego, zdobyć zawód i znaleźć pracę. Celem tych programów jest szybka integracja oraz samodzielność finansowa nowych mieszkańców.

Najważniejsze formy wsparcia:

• Kursy integracyjne (Integrationskurse) — nauka języka niemieckiego oraz wiedzy o życiu w Niemczech. Pomagają przygotować się do pracy i codziennego życia.
• Kształcenie zawodowe i przekwalifikowanie się — uchodźcy mogą brać udział w kursach zawodowych lub zdobywać nowy zawód.
• Kursy języka niemieckiego do pracy — specjalne kursy przygotowujące do podjęcia pracy.
• Wsparcie w szukaniu pracy — doradztwo w Jobcenterze lub Agentur für Arbeit, pomoc przy pisaniu CV czy szukaniu ofert pracy.
• Dodatkowe programy przy podejmowaniu pracy — czasem państwo może wypłacić dodatkowe środki lub sfinansować szkolenia przy rozpoczęciu pracy.

Tymi programami najczęściej zajmują się Jobcenter, Agentur für Arbeit oraz Federalny Urząd ds. Migracji i Uchodźców (BAMF) ⁶.

Najczęstsze pytania o zasiłki dla bezrobotnych w Niemczech